Romana Pachucka – wybitna feministka z Łodzi

Wiele nazwisk osób z przeszłości, które włożyły ogromny wysiłek we wzmocnienie roli kobiet w społeczeństwie, walczyły o równe prawa i równe możliwości, jest dziś zapomnianych. Czasem zapominamy o naszych wybitnych przodkach, a przecież bez nich współczesny świat mógłby wyglądać zupełnie inaczej, pisze portal lodzanka.eu.

Jedną z takich wybitnych kobiet przeszłości była Romana Pachucka. To symboliczna postać w historii Łodzi i Polski, działaczka społeczna, aktywistka ruchu kobiecego, sufrażystka oraz pedagog. Praktycznie przez całe swoje życie nieprzerwanie pracowała, odnosząc niemałe sukcesy: to między innymi dzięki jej wysiłkom w 1918 roku kobiety uzyskały prawa wyborcze.

W tym artykule wspominamy Romanę Pachucką, jej największe osiągnięcia oraz przykład odwagi, oddania własnej idei i niezłomnym zasadom.

Narodziny przyszłej polskiej sufrażystki

Romana Pachucka urodziła się w małym mieście Koluszki, w województwie łódzkim, w 1886 roku. Pomimo tego, że dziewczęta w tamtych czasach były bardzo ograniczane w dostępie do edukacji, Romanie udało się zdobyć niezbędną wiedzę. Jej troskliwi rodzice zatrudniali dobrych nauczycieli, więc już w 1904 roku mogła udzielać prywatnych lekcji w domu.

Romana studiowała również polonistykę na Uniwersytecie Lwowskim, jednak studiów tam nie ukończyła. Ale na tym nie poprzestała, uczęszczała na wykłady na paryskiej Sorbonie. Kolejne lata również spędziła na owocnej nauce – najpierw na Uniwersytecie Warszawskim, potem na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie uzyskała stopień doktora.

Od młodych lat Romana interesowała się sprawami społecznymi i prawami kobiet. Wykształcenie w zakresie nauk społecznych stało się solidną podstawą jej późniejszej działalności społecznej.

Aktywizm i działalność feministyczna

Jeszcze w trakcie nauki Romana Pachucka zaczęła aktywnie uczestniczyć w wydarzeniach społecznych, akcjach i protestach. W 1905 roku wzięła udział w strajku szkolnym polskiej młodzieży, zapoczątkowanym przez studentów Politechniki Warszawskiej w odpowiedzi na krwawą niedzielę w Petersburgu. Wkrótce akcja protestacyjna rozprzestrzeniła się na inne polskie miasta, w tym Łódź.

Strajkujący domagali się wprowadzenia języka polskiego do szkół, powszechnego i bezpłatnego dostępu do edukacji, zniesienia policyjnego nadzoru nad młodzieżą, a także umożliwienia kobietom wstępu do uczelni wyższych. Choć władze carskie zignorowały wiele z tych żądań, wyniki strajków były dość znaczące.

Romana Pachucka była również współpracowniczką i członkinią zarządu Stowarzyszenia Równouprawnienia Kobiet Polskich. Prowadziła aktywną kampanię edukacyjną skierowaną do kobiet, publikując informacje o uczelniach i innych placówkach edukacyjnych, gdzie mogły one swobodnie się uczyć. Pisała dla wielu czasopism, była autorką i redaktorką, m.in. broszury „Młodzieńczy Lot” – czasopisma Gminy Szkolnej uczennic gimnazjum żeńskiego.

Edukacji i szkołom Romana Pachucka poświęcała szczególną uwagę. Była głęboko przekonana, że to właśnie od jakości edukacji i jej dostępności zależy przyszłość kraju, dlatego wiele lat życia poświęciła działalności pedagogicznej. Nauczała w młodszych szkołach żeńskich, gimnazjach i szkołach robotniczych. W okresie międzywojennym przez kilka lat przewodniczyła łódzkiemu oddziałowi Stowarzyszenia Dyrektorów Szkół Średnich i Wyższych, które zajmowało się problemami edukacyjnymi regionu.

Przed wybuchem II wojny światowej Romana Pachucka pracowała w Płocku jako dyrektorka miejscowego gimnazjum. Tam zastała ją okupacja, która w żaden sposób jej nie przeraziła. Romana kontynuowała swoją działalność pomimo przeszkód, a nawet w niebezpiecznych warunkach okupacyjnych udało jej się zorganizować tajne klasy przy szkole w Płocku.

W następnych latach wojny zmieniała kilka miast, ostatecznie osiadając w Warszawie, gdzie była świadkiem słynnego powstania warszawskiego. Po jego upadku kontynuowała działalność pedagogiczną, ponownie organizując tajne nauczanie.

Po wojnie Romana nieco zmieniła swoją działalność i zaangażowała się w politykę. Była członkinią Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, zastępczynią przewodniczącego komisji wyborczej w wyborach do Sejmu w 1946 roku. Przez pewien czas była także członkinią zarządu Ligi Kobiet, przewodniczącą Powiatowej Rady Kobiet w jednym z polskich miast.

Ze względu na liczne obowiązki i oddanie swoim ideałom Romana nie założyła własnej rodziny ani nie miała dzieci. Przez całe życie poświęcała się pracy na rzecz kraju, choć nie wszystkie pozytywne zmiany zdążyła zobaczyć. Zmarła w 1964 roku, pozostawiając po sobie ogromny dorobek aktywistki i obrończyni praw kobiet.

Uznanie i dziedzictwo

Romana Pachucka stała się prawdziwym symbolem walki o prawa kobiet w Łodzi i w całej Polsce. Jest przykładem tego, jak jedna osoba może wpłynąć na życie całej społeczności. Przykład jej życia pokazuje, jak ważny jest aktywizm i odpowiedzialność społeczna, a także edukacja.

Za życia Romana Pachucka nie zdobyła wielu nagród ani głośnego uznania. W archiwach można znaleźć jedynie informację, że została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi.